ŞİFRELEME NEDİR? NASIL YAPILIR?

Bu yazımda size en basit şekliyle şifrelemenin ne olduğunu, konunun temeline inerek anlatmak istiyorum. Böylece günümüzde karşılaştığımız şifreleme konulu yazıları ve diyalogları daha iyi yorumlayabiliriz. Örneğin “şifreyi çözmek için anahtar gerekli” sözündeki anahtar teriminin ne olduğunu bilerek şifreyi çözmede nasıl bir yardımı olabileceğini anlayabiliriz.

Şifreleme konusu kitaplarda Kriptoloji terimiyle açıklanmaktadır. Temel olarak da simetrik ve asimetrik teknikler olarak ikiye ayrılır. Fakat detaya inmeden önce tarihteki en eski şifreleme tekniği olan Sezar algoritmasına bakalım.

Sezar Algoritması

İmparator Sezar generallerine ileteceği mesajları gizlemek için kendi ismiyle anılan Sezar Algoritmasını geliştirmiştir. Bu tekniği en basit şekilde açıklamak gerekirse karakterleri başka karakterlerle değiştirerek bilgiyi gizleme yöntemidir. Şimdi gelin “Yakuter” kelimesini Sezar Algoritması ile şifreleyelim.


Resimde gördüğünüz gibi iletilecek bilginin her harfi kendinden bir sonraki harf ile değiştirilerek şifrelenmiş kelime elde edilmiştir. Y => Z gibi ve sonuç yakuter=zblüufs

Günümüz Şifreleme Tekniği ve Anahtar Kavramı

Günümüzde şifreleme olayı bir anahtar kelime vasıtasıyla olur. Gizlenecek bilgi anahtar kelime ile ilişkili olarak yeni bir bilgiye dönüştürülür. Bu yeni bilgiyi ilk ham haline döndürmek için yine anahtar kelimeye ihtiyaç duyulur. Yine “Yakuter” kelimesini baz alarak örnek bir uygulama yapalım.

Yukarıdaki görselde yakuter kelimesi 3721645 anahtarı ile ilişkilendirilerek şifrelenmiştir. Kullanımı ise y harfini örnek alırsak y harfi 3 rakamına denk gelmektedir. Demek ki şifrelendikten sonraki veride 3’üncü harf y’dir. Diğer harfleri de bu şekilde şifreledikten sonra karşımıza şu sonuç çıkmaktadır: yakuter=ukyerta

Simetrik ve Asimetrik (Açık Anahtarlı) Şifreleme

Simetrik Şifreleme: Simetrik şifreleme bir önceki başlıkta örneğini verdiğim şekilde mesajın iletileceği herkes tarafından bilinen tek bir anahtar kelimeye sahiptir. Bilgi anahtar ile şifrelenir ve yine aynı anahtar ile çözümlenir.

Asimetrik Şifreleme: Bu şifreleme tekniği Açık Anahtarlı Şifreleme olarak da bilinir. Asimetrik şifrelemede bir adet Genel ve kullanıcı sayısı kadar Özel anahtar bulunur. İletilecek bilgi Genel anahtar ile şifrelenir ve her kullanıcı bu şifrelenmiş veriyi kendi özel anahtarı ile çözümler. Böylece sadece özel anahtarı olan kişilerin bu şifreyi çözmesi kesinleşmiş olur.

Aşağıdaki görselde Asimetrik Şifrelemenin nasıl çalıştığını görebilirsiniz.

Son Sözler

Umarım şifreleme konusunu sizi de fazla sıkmadan anlatabilmişimdir. Günümüzde şifrelemenin birbirinden bağımsız bir çok örneğine şahit olabilirsiniz. Bundan sonra bize düşen en azından kendi bilgilerimizin, sistemlerimizin güvenliği için elimizden geldiğince ve sistemlerimizi yormayacak şekilde bu şifreleme tekniklerinden azamî ölçüde faydalanmak.

DEVAMINI OKUYUN
  • İbrahim

    Tam hatırlayamıyorum ama sanırım 3 ay önceki Bilim Teknik’de şifrelemeyi konu etmişlerdi. Sizin belirttiğiniz Sezar algoritmasından tutun da günümüze kadar tüm şifreleme tekniklerini incelemişlerdi.

    Teşekkürler

  • Murat YIKILMAZ

    Çok temel ve güzel bir anlatım olmuş, elinize sağlık.

    İzniniz olursa makalenizi kaynak belirterek sitemde yayınlamak beni mutlu eder.

  • Emre YILMAZ

    Uzun zaman olmuştu senden bir yazı okumayalı. Şifreleme ile ilgili güzel bir temel yazı olmuş. Özellikle benim gibi ne bildiğini bilmeyenlerin işine yarayacaktır. Alaylı olarak yetişmenin zararı olarak teknik terimlere karşı çok yabancılık çekiyorum. Mesala Simetrik ve Asimetrik şifreleme tekniklerini kredi kartı bilgilerini ( yasal olmasada ) veritabanında tutmamız gerektiği zamanlarda saldırı ihtimaline veya kontrol durumuna karşı şifrelememiz gerektiğinde çok işimize yarıyordu. :)
    Saygılar.

  • yedincisenol

    Özlemişiz yazılarını. Hoşgeldin. Keşke Php deki şifreleme metodlarından da bahsetseydin.

  • @İbrahim, bilim teknik dergisini sevsem de fazla takip edemiyorum. O sayıyı kaçırdığıma üzüldüm :(

    @Murat, bu yazıyı yazmam, görselleri hazırlamam bir saat kadar zamanımı aldı. Bu nedenle sadece kendi sitemde görmek beni daha mutlu eder, kusura bakmazsın umarım.

    @Emre, dediğin gibi uzun zaman oldu. Simetrik ve Asimetrik kelimeleri aslında günümüzün afilli sözcüklerinden. Hemen her yerde var. Bu nedenle sıkma canını çünkü anlamı sürekli değişiyor. Sorun bizde değil yani kelimede ;)

    @Şenol, inan bende yazmayı, yazdıklarıma yorum almayı özledim :) Bu arada PHP ile şifreleme metodlarını da başka bir zaman anlatırım artık. Hem yeni bir makale konusu açılmış olur.

  • brsyuksel

    Tübitak’ın altsayfalarında tüm şifreleme yöntemlerini içeren bir arşiv vardı ancak şu anda bulamadım ne yazık ki. Onun dışında e-bergi’de bu konu bayağı yazılmıştı, onu da inceleyebilirsin :) Son olarak, anahtarlı sezar şifreleme yapan algoritma vardı bir kod paylaşım sitesinde, zamanında bayağı bir haşır neşir olmuştum. Onu da paylaşsaymışsın çok daha güzel olurmuş yazı :)

  • Hüseyin Emanet

    Bu ayki (09/2009) CHIP dergisinde de Kuantum Şifrelemesi’ne ait ufak bir yazı bulunmakta.

    Teşekkürler

  • yorumat

    Bu güzel anlatım için teşekkürler. Konuyu görünce daha önceden kendi oluşturduğum şifreleme tekniğimi hatırladım. Hatta bir kalem alıp ufak bir not defterine yazı yazmıştım şimdi elime aldımda okuyamıyorum. :)

    Ama uğraşacağım.

  • Halkın Gündemi

    Şifreleme konusunda güzel bir makale olmuş.
    Benzer şekilde programlamaya ayrıyetten bir makale de oluşturulabilir.
    İyi çalışmalar.

  • Fevzi

    Güzel hoş anlatım olmuş. Türkçe makale yazan biri vardı bir ara onu takip ederdim ilgilenmek isteyenlere adresi verebilirmiyim?
    kriptoloji.net

  • Kadir

    Selam.

    Bende iki tane dosya var. İki dosya da aynı XML dosyası ancak birisi 169 kb civarı ve şifrelenmiş diğeri ise 500 kb civarı ve şifrelenmemiş.

    Sizce bu aradaki algoritmayı nasıl çözebilirim?

  • Bende bu olayları kod mantığında anlatmaya çalıştım. Buradan bakabilirsiniz.

  • dogan

    arkadaslar elınıze saglık ama bu sadece genel kultur amacından bıle az olmus ama tesekkurler yıne bır harfe bıle uyuk saygı sadece eleştırı:)))

  • Barış

    Sade ve etkili bi sunu olmuş, eline sağlık.

  • deniz

    saol

  • toprak

    Erkan Yakut kardeşim çok güzel anlatmışsınız bu sayfada sorduğun soruya cevap bulmak harika bir olay teşekkürler

  • Ben bu şifrelemenin mantığını anlamadım mesela 76988 23247 2275234 hocamız böyle bir ödev verdi araştırmanın şifreyi çözmemiz için ama mantığını bilmediğim için çözemiyorum ve bu konuyu sadece bu ödev sorusu ile gördüm yardımcı olur musunuz